آخرین مطالب
کد مطلب: 6510
تاریخ انتشار: چهارشنبه 29 شهریور 1396
یادداشت رییس موسسه فرهنگی اکو

شهریار، شاعری بلند آوازه

شهریار، شاعری بلند آوازه
اخبار  -  زبان و ادبیات ابزاری برای تقویت درک مشترک و همدلی و نیز به رسمیت شناختن تفاوت های فرهنگی است.

  

نگاهی کرده در آفاق و ماهی کرده ام پیدا               چه روشن ماه و روشن بین نگاهی کرده ام پیدا

 به سوی خلق هر راهی که دارم کور خواهد شد        که از دل با خدای خویش راهی کرده ام پیدا

 برای زندگانی موجبی در خود نمی دیدم                 کنون گر عمر باشد تکیه گاهی کرده ام پیدا

 

  زبان و ادبیات ابزاری برای تقویت درک مشترک و همدلی و نیز به رسمیت شناختن تفاوت های فرهنگی است. شعر، تنها کنار هم قرار گرفتن واژگان و خلق عبارات شاعرانه نیست تا از طریق آن افکار و عواطف شاعر بیان شود بلکه گونه ای متعالی و زیبا شناختی از ادبیات است که با ملت ها زیسته و مورد تحسین قرار گرفته است. در واقع، شعر گونه ای از هنر است که به شیوه ای استادانه و متمایز از سایر حوزه های هنری، درونی ترین احساسات بشر را ابراز می نماید. شعر، واقعیات زندگی را ترسیم نموده و افق فکری شاعران و نوع تلقّی ‌آنان را نسبت به مسائل پیرامون تبیین و تفسیر می نماید تا از طریق آن، جهان پیرامون خود را بازشناسیم. یک قطعه ادبی می تواند جهان بینی و سنن گذشته، حال و آینده را به هم آمیخته و اقوام مختلف با فرهنگ، مذهب و پیشینه های متفاوت را در کنار هم قرار دهد.

بی‌گمان در میان شاعران پس از عصر مشروطه، استاد شهریار، از حیث شهرت و محبوبیت، همانندی ندارد. او برخلاف بسیاری از شاعران هم‌ عصر خویش که غالبا در سال‌های پایانی حیات به شهرت رسیدند، از همان آغاز شاعری، بلندآوازه زیست و هرگز گسترة نفوذ مردمی‌اش، در فراز و فرود رخدادها و دگرگونیها، کاستی نگرفت:

 

ما شهریار کشور عشقیم هوش دار     نتوان شکست کوکبه شهریار را

 

                
 شهریار آسمان شعر را سقف بشکافت و طرحی نو درانداخت؛ طرحی که جاودانگیش را تردیدی نیست. شوری که او در آفاق به پا کرد تنها در قلمرو دل و جان آدمی متصور می گردد. شعر شهریار مجموعه‏ ای است هماهنگ و دلنشین از رنگ و صوت و زندگی که هر دم و بازدم آن انعکاس ضرباهنگ دل هاست. دیدگاه ژرف و فراخ او که در اشعار وی متجلی گردیده شایان تامل است. مفاهیم شعر او در اوج اعتلا و با دو بال عشق و عرفان از قافیه فراتر می‏رود و در دل و جان مخاطب جاری می گردد. کلام او همواره از شیدایی و شورآکنده است و در قلمرو محیطی خاص نمی‏گنجد. منظومه شگفت "حیدربابا سلام" او فراتر از مرزها غوغایی برپا کرده و هر کس حرمان ها و آرزوهای خود را در آن جست وجو می‏کند. شعر او زبان مشترک همه بشر است. پارسایی و اعتقاد راسخ او همگان را به تحسین وامی‏دارد. کدامین مسلمان و دوستدار علی است که بوی عشق را از واژه واژه ی منظومه های "علی ای همای رحمت" و "شب و علی" درنیابد:

 

 

علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را          که به ماسوا فکندی همه‌ی سایه‌ی هما را

 

 

عذوبت کلامش بی‏نیاز از تفسیر و تبیین است و قولی است که جملگی برآنند: 

 

بجز از علی که گوید به پسر که قاتل من‌        چو اسیر توست اکنون به اسیر کن مدارا

به خدا که در دو عالم اثر از فنا نماند           چو علی گرفته باشد سرِ چشمه‌ی بقا را

 

 

دیگر ویژگی ممتاز این شخصیت بلند آوازه، تسلط و تبحر او به دو زبان فارسی و ترکی است. استاد شهریار رکن رکین شعر ترکی آذربایجان است. در روزگاری که شعر و ادب ترکی آذربایجان مورد بی‏مهری واقع شده بود، به یاری آن شتافت و شوری را که در عرصه شعر پارسی ایجاد کرده بود به گستره شعر ترکی نیز کشاند و بر بسیاری از شاعران ایران، آذربایجان، ترکیه و جمهوری های آسیای میانه تاثیر گذاشت.

اشعار استاد، در هر وزن و قالبی، از نظر کیفیت و کمیت شایان توجه است. او از سویی با استقبال آثار برخی از شاعران متقدم توان و تبحر خود را در هماوردی با ارکان شعر پارسی به نمایش گذاشت و از سوی دیگر در جریان تداوم سنت های ادبی، ذهنیت و نگرش نو داشت. چنین ذهنیت و نگاهی، باعث تحولی شگرف در تاریخ برخی از قالب های شعر فارسی شد؛ که نمونه آن، ایجاد تحول در عرصه غزل فارسی است: جریان پویایی که امروزه با عنوان "غزل نو" به موازات شعر نو به حیات خود ادامه می‏دهد. از این منظر، شهریار را می‏توان احیاگر غزل فارسی و نیز پدر غزل نو دانست که در این مجال به بیان ابیاتی از یکی از غزل های او بسنده می‏کنم: 

 

ز تو بگذشتم و بگذاشتمت با دگران             رفتم از کوی تو، لیکن عقبِ سر نگران

ما گذشتیم و گذشت آنچه تو با ما کردی       تو بمان و دگران، وای به حال دگران

رفته چون مه به محاقم که نشانم ندهند         هر چه آفاق بجویند کران تا به کران

می‏روم تا که به صاحب‏نظری باز رسم            محرم ما نبود دیده ی کوته ‏نظران

دل چون آینه ی اهل صفا می‏شکنند             که ز خود بی‏خبرند این ز خدا بی‏خبران

 

در کنار ابعاد مختلف خلاقیت استاد، از دیگر ویژگی بارز ایشان، ایمان و اعتقاد راسخ است که از محدوده زندگی فردی او فراتر رفته و در تشکل شخصیت و حیات ادبی‏اش تاثیرگذار بوده است. از این روی، او را به عنوان یک شاعر مذهبی‏سرای بزرگ نیز می‏شناسند. شعرهای مناجات، شب و علی و برخی از اشعار مذهبی دیگر در رده برترین سروده های عصر ما بشمار می روند. هم صدایی شهریار با انقلاب اسلامی هم، منبعث از افکار و اعتقادات مذهبی اوست. در توصیف ارزش کلام وی، هرچه بگوییم قیاس دریا و قطره است و در این مجال نمی گنجد.

شعر و ادب که، بعنوان گونه ی متعالی از زبان، از مشترکات ارزشمند مردم منطقه اکو بشمار می رود، همواره پیام آور صلح و دوستی و نیز ارتقاء درکی مشترک و احترام به تفاوت های فرهنگی در میان ملل محسوب گردیده و حس همدلی معنوی را القاء نموده است. کمتر ملتی را می‏توان یافت که این گونه به شعر پرداخته و گنجینه‏یی غنی و ارزشمند بدین عظمت داشته باشد. منزلت شعر در نزد ملت های منطقه بدان پایه است که با وجود ساختار انتزاعی آن، ارزشمندترین مفاهیم فرهنگی، دینی، هنری و تاریخی منطقه در قالب شعر عینیت یافته است. شعر همزاد تاریخی ما است، ما با شعر زیسته ایم، هنر شعر در تار و پود وجودمان تنیده و همچون خون در رگ های ما جاری و ساری است.

بی شک، احترام به فرهیختگان و خالقان آثار ادبی ملت ها، احترام به زبان و ادب آن ملت و زمینه ساز احیا و ترویج آن می باشد. برگزاری چنین برنامه هایی می تواند زمینه های شناخت بیشتر از جایگاه والای شعر و ادب در منطقه اکو را فراهم نماید. به هر روی، مؤسسه فرهنگی اکو، با برگزاری برنامه هایی از این دست، بر زبان و ادبیات غنی کشورهای عضو که از جمله با ارزش ترین سرمایه ی ملی منطقه بشمار می رود و حس همدلی و تعلق را در میان مردم منطقه  تقویت می بخشد، ارج می نهد و با بهره گیری از تمامی امکانات خود، تلاش می نماید تا زبان و ادبیات غنی کشورهای عضو را به همگان باز شناساند تا درکی نوین از جنبش های شعری به دست داده و راه آشنایی دیگر کشورها را از میراث مشترک ادبی، هنری و فرهنگی موجود در منطقه اکو هموار نماید.

 

 

  • نسخه چاپی
  • اشتراک گذاری
  • ارسال به دوستان
  • ارسال نظر

نام

آدرس پست الکترونیک  

آدرس وب سایت

نظر شما  

لطفا حاصل عبارت را وارد نمایید (اجباری):

 = 9-1

نام شما (اجباری)  

پست الکترونیک شما (اجباری)  

پست الکترونیک دریافت کننده (اجباری)  

لطفا حاصل عبارت را وارد نمایید (اجباری)

 = 9-1